Mk’nın pratiği “mikaye” adıyla devam eden bir araştırma projesidir. mikaye, Mk’nın da aralarında olduğu kurmaca personaların birbirleriyle bağlantıda oldukları bir şizodüzlemdir. mikaye’de personalar beraber yaşarlar ve üretirler. Her birinin ayrı isimleri olabilse de hiçbirinin net, sabit bir görünümü, üretim biçimi ve kimliği yoktur. Birbirlerinin içine akıp, düzlemin bir yerinden dalıp başka bir personanın içinden çıkmayı, kimi zaman aylarca derinlerde kalarak yok oldu sanılmayı severler. 

Mk, İTÜ’den Mimarlık lisans ve yüksek lisans derecelerini; YTÜ’den Sanatta Yeterlik (PhD) derecesini aldı. Central Saint Martins MFA Programına kabul edilen Mk, 2021’de American Turkish Society’nin Sanatçı Desteği Ödülü ile School of Visual Arts New York The Artist Residency Project Misafir Sanatçı Programına katıldı. 2025’te Universidade Lusófona di Lisboa’da performans sanatı üzerine atölyeler gerçekleştiren Mk, sanat / akademik araştırmalarına Performistanbul iş birliğiyle ve Haliç Üniversitesi’nde devam ediyor.

UNVEIL

UNVEIL, canlı sanat pratiklerini bir veri tabanı ve araştırma alanı olarak ele alan, posthuman beden–mekân ilişkileri üzerinden ilerleyen spekülatif bir araştırma ve üretim sürecidir. Proje, sanat koleksiyonlarını ve arşivleri sabit bilgi depoları olarak değil, yeniden okunabilen, dönüştürülebilen ve yeni üretimlere alan açan dinamik yapılar olarak ele alır. İkinci fazı SAHA Studio’da gerçekleşen UNVEIL’in ilk fazı, 2023 yılında BAS Sanatçı Kitapları Koleksiyonu'nda, beş aya yayılan bir araştırma süreci olarak hayata geçirilmiştir.

BAS sürecinin sonunda biyosanat, yemek sanatı, yeni medya sanatı, sunum-performans ve mekânsal müdahale gibi farklı medyumların kesişiminde yer alan 24 yeni iş üretilmiş ve bu işler üç hafta boyunca katılımcı performanslarla aktive edilmiştir. Süreç, Mk Yurttaş’ın el yazısı ve çizimleriyle oluşturduğu tek kopya bir sanatçı kitabı ve açık kaynaklı çevrimiçi bir belge^* aracılığıyla belgelenmiştir. Bu ikili yapı, bir yandan görece nesnel ve kuramsal bir seçki sunarken, diğer yandan sanatçının öznel düşünme, yazma ve çizme sürecinin izlerini taşır.

SAHA Studio’daki ikinci fazında UNVEIL, bu kez SAHA’nın 2011–2024 yılları arasındaki faaliyet raporlarını bir veri tabanı olarak ele alır. SAHA’nın internet sitesinden indirilen PDF raporlar, canlı sanatla ve posthuman düşünceyle ilişkili üç anahtar kelime üzerinden taranmıştır: performans ve performativite vb. için PERFORM; bedensellik ve bedenlenme vb. için BEDEN / BODY; insan-sonrası ve insan-dışı vb. kavramlar için İNSAN / HUMAN. 2011 yılından başlayarak her bir anahtar kelime için ayrı çevrimiçi günlükler tutulmuş, bu metinsel araştırmaya paralel olarak sanatçının el yazısı ve çizimleriyle şekillenen yeni bir sanatçı kitabı ortaya çıkmıştır.

Bu iki dolaşık bulgulama sürecine üçüncü bir katman olarak, sanatçının atölye arkadaşlarıyla ve üniversite pratiğiyle kurduğu ilişkilerden doğan ses ve görüntü kayıtları eklenmiştir. Böylece UNVEIL, immateryal metinsel iz sürücülük, materyal dokunsallık ve zamansal-performatif kayıtların iç içe geçtiği çok katmanlı bir araştırma alanı oluşturmuştur.

“BİZ / WE”

İncelenen raporlarda 2024 yılına yaklaştıkça yer alan sanat projeleri arasından kolektiflik, bir aradalık, müzakere ve etkileşim gibi kavramların dolaşıklıklar halinde öne çıktığı görülür. Özellikle performans anahtar kelimesi etrafında, kamusal alanda gerçekleşen kolektif pratikler ve alternatif bir aradalık biçimleri dikkat çeker. Aslı Çavuşoğlu, Ahmet Öğüt ve Güneş Terkol’un kamusal yürüyüşlere dayalı performansları; Fatma Bucak ve Sena Başöz’ün performatif işlerinde önerilen alternatif birliktelikler; Elmas Deniz ve Burcu Yağcıoğlu’nun türler arası müzakereyi odağına alan etik-eleştirel yaklaşımları bu çoğul tonun oluşmasına kaynaklık eder. Bu çoğulluk, sanatçının Antalya’da geçirdiği bir tatil ile İMÇ’nin kamusal atmosferinin çakışması sonucu, sarı-beyaz çizgili kumaşlar aracılığıyla bedenselleşir. İMÇ’den temin edilen dış mekân kumaşı, atölye içinde ve dışında dolaşan, oturulan, dokunulan ve sürekli form değiştiren 10 metrelik bir yüzey olarak mekâna yerleştirilir. Kumaş, sandalyeler, ipler, makaralar ve küçük nesnelerle birlikte, izleyiciyi katılıma davet eden yeni-materyalist bir çevre (environment) olarak kurgulanır. Bu ortam, “BİZ / WE” başlığı altında, insan-merkezli olmayan bir bir-aradalık pratiğini deneyimlemeyi amaçlar.

“BİZ / WE” kavramı, sabit bir kolektif kimlik önermekten ziyade, canlı–cansız tüm unsurların eyleyici (actant) olarak dahil olduğu “posthuman” bir birlikte varoluşu araştırır. Atölye içindeki bu deneyim, daha sonra İMÇ koridorlarına taşan performanslarla kamusal alanda da sürdürülmüştür. 10 metrelik kumaş şeridi, çevresel etkenlerle ve rastlantısal karşılaşmalarla çoğalan performanslar aracılığıyla yeni ilişkilere açılmıştır.

SAHA Studio Ara Dönem sunumlarının ardından atölye alanının sadeleştirilmesi, projenin yeni bir evresini tetiklemiştir. Bu evrede Mk Yurttaş, nesnelerin geçici dengeleri, düşme ihtimalleri ve yeniden kurulma süreçleri üzerinden performativiteyi yeniden düşünmüştür. Üst üste yığılmış sandalyeler, metal ayaklar, MDF tablalar ve merdivenler; heykelsi ya da kalıcı formlar olmaktan ziyade, sürekli müzakere hâlindeki metastabil bedensellikler olarak ele alınmıştır. Performanslarda tüm bu unsurlar metastabil bir geçiciliğin “canlı madde” olma hallerini önermişlerdir. Bu yaklaşım ne tamamen stabil ne de tamamen instabil olma(ma) hâlini ifade eden metastabilite kavramı etrafında şekillenmiştir.

Gündelik ve sıradan malzemelerle kurulan bu performatif ilişkiler, SAHA raporlarında öne çıkan diğer sanatçı pratikleriyle de hizalanır. Ali Kazma’nın materyal beden anlayışı, Leman Darıcıoğlu’nun antropomorfik kabulleri sorgulayan işleri, CANAN’ın fantastik yaratıkları ve Evrim Kavcar’ın beden önerileri, Mk Yurttaş’ın sürecindeki dağıtık posthuman eğilimlerle örtüşen örnekler olarak okunmuştur.

Sonuç olarak UNVEIL, BAS’ta başlayan teorik ve arşivsel araştırmayı SAHA Studio’da daha akışkan, dolaşık ve lineer olmayan bir üretim sürecine dönüştürür. Teori, analiz, malzeme, duygulanım ve performans birbirinden ayrışmadan ilerler; zamansallık ve geçicilik kavramları projenin temel eksenlerinden biri hâline gelir. Bu süreç, sanatçının farklı persona ve iş birliklerini yeniden yüzeye çağırırken, UNVEIL’i posthuman performans sanatına dair açık uçlu ve çoğul bir araştırma alanı olarak konumlandırır.

*BAS sürecinde üretilin sanatçı kitabının açık kaynağı için:

https://docs.google.com/document/d/1gDwlg1vwdPR94lk_4PMeSfkYRVk7nVfdfzUBcrzzbmM/edit?usp=sharing